„Dobry” styl życia to taki, w którym umie się korzystać z dobrodziejstw zorganizowanej aktywności ruchowej, wspartej higienicznym trybem życia i wierze, że chorobie „starzenia” oraz otyłości można przeciwstawić się z wielkim skutkiem. Sprzymierzeńcem człowieka w walce o przedłużenie młodości oraz utrzymanie proporcjonalnej sylwetki jest ruch – ciągle jeszcze niedoceniana „broń” w walce z przedwczesną starością organizmu oraz z niedomaganiami współczesnego człowieka – otyłość.
Sepsa czyli… co??
Posocznica / łac.: sepsis / żargonowe określenie: sepsa / nie jest samodzielną jednostką chorobową, ale zespołem ogólnoustrojowych reakcji zapalnych powstałych wskutek zakażenia organizmu przez bakterie, grzyby czy wirusy. Terminu sepsis po raz pierwszy użył Hipokrates w IV wieku p.n.Ch. na określenie procesu gnicia lub rozkładu. Określenia “gnicie krwi” dla chorób o ciężkim przebiegu połączonych z procesem ropnym użył Avicenna w XI wieku. W roku 1892 Richard Pfeiffer odkrył, że ciężka reakcja septyczna podczas zakażenia przecinkowcem cholery była spowodowana bakteryjną toksyną. Przez wiele lat używano tego niesprecyzowanego pojęcia sepsis, stopniowo ograniczając jego użycie do zakażeń ogólnoustrojowych. Pierwszą klasyfikację obrazu klinicznego sepsy i ujednolicenie pojęć z nią związanych przyniosło opracowanie American College of Chest Physicians i Society of Critical Care Medicine z 1991 roku. Obecnie definiuje się ją jako zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej SIRS (Systemic Inflammatory Reaction Syndrome) wywołanej zakażeniem.
Wirus brodawczaka ludzkiego HPV jest bardzo małym i prostym w budowie wirusem DNA o kształcie dwudziestościanu foremnego. Zawiera jedynie 7 genów. Obecnie znanych jest ponad 120 typów wirusa HPV, z czego ponad 40 przekazywanych jest drogą płciową i ma powinowactwo do nabłonków okolic genitalnych mogąc zakażać narządy rozrodcze mężczyzn i kobiet. Większość typów wirusa HPV nie powoduje żadnych objawów, a zakażenie nimi mija samoistnie, jednak niektóre z nich mogą prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy u kobiet.
wątroba
Wątroba jest największym ludzkim narządem, u dorosłego waży ok. 1,5 kg. Umiejscowiona jest w górnej prawej części jamy brzusznej, poniżej płuc, przykryta żebrami. To jeden z kluczowych organów warunkujących prawidłowe funkcjonowanie naszego organizmu. Nazywana laboratorium chemicznym całego organizmu albo wewnętrzną fabryką człowieka jest odpowiedzialna za prawidłowy przebieg ponad 5000 funkcji życiowych, które nieustannie zachodzą w naszym organizmie. Czytaj resztę wpisu »
Wirusowe zapalenie wątroby typu A
Wirusowe zapalenie wątroby typu A, zwane popularnie “żółtaczką pokarmową”, jest to szeroko rozpowszechniona na świecie choroba zakaźna wywoływana przez wirus HAV (Hepatitis A Virus), uszkadzający komórki wątrobowe. Rocznie notuje się od 1,2 do 1,4 miliona przypadków, ale przypuszcza się, że występuje 3-10 razy częściej. Szacuje się, że WZW A stanowi ponad 50% wszystkich wirusowych zapaleń wątroby. W krajach, w których występują złe warunki sanitarne, rozwija się w zbiorowiskach: żłobkach, przedszkolach, szkołach, domach dziecka, środowisku domowym. Bardzo wysoką zapadalność notuje się w krajach Afryki, Azji Południowo-Wschodniej, Ameryki Południowej. Największa na świecie epidemia wystąpiła w 1988 roku w Szanghaju. Zachorowało wówczas ponad 300 000 osób, Łatwość z jaką zakażenia HAV szerzą się w środowisku wynika z oporności wirusa na wiele czynników zewnętrznych np.: na kwas octowy, fosforowy, chloroform, eter, związki fenolu i alkohole. HAV jest natomiast wrażliwy na działanie formaliny oraz kwasu solnego. Ginie natomiast w autoklawie w temperaturze 121 st.C po 30 minutach oraz pod wpływem gotowania przez pięć minut i promieniowania UV. W temperaturze od -20 st.C do +4 st.C HAV zachowuje stabilność przez wiele lat. Wysuszony w temperaturze pokojowej lub znajdujący się w wodzie, owocach morza i ściekach jest zdolny wywoływać zakażenie przez wiele tygodni. W procesie pasteryzacji mleka w temperaturze 60-63°C ulega unieszkodliwieniu dopiero po dziesięciu godzinach. Człowiek jest jedynym rezerwuarem HAV i źródłem zakażenia. Zarażają się nim głównie małe dzieci, które chorują subklinicznie. Opisywane były różne warianty genotypowe. Od ludzi chorych na WZW A wyizolowano genotypy I, II, III i VII. Pozostałe genotypy są patogenne dla małp i nie mają wpływu na sytuację epidemiologiczną WZW A.
Budowa wirusa HAV
Do zakażenia HAV, aż w 90% dochodzi drogą pokarmową, zwykle przez spożycie skażonej wirusem żywności lub wody. Kąpiel w wodzie zanieczyszczonej HAV również grozi zakażeniem. Rzadziej można zarazić się przez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną. W przebiegu WZW A występuje krótki okres wiremii (7-10 dni), dlatego HAV można zarazić się parenteralnie przez igły do akupunktury, tatuażu oraz podczas przetaczania preparatów krwiopochodnych, ale są to przypadki sporadyczne. Potwierdzono też możliwość zakażenia HAV drogą płciową, głównie u homoseksualistów. Okres wylęgania WZW A wynosi 15-50 dni, średnio 28-30 dni. Osoba zakażona jest zakaźna dla otoczenia na 14-21dni przed do około siedmiu dni po wystąpieniu objawów klinicznych. Zmieniły się poglądy na patogenezę WZW A. Obecnie uważa się, że do martwicy komórek wątroby (hepatocytów) dochodzi w wyniku reakcji naszego układu odpornościowego reagującego na HAV, a nie bezpośredniego efektu uszkadzania przez wirusy. Po namnażaniu część nowopowstałych wirusów jest uwalniana do kanalików żółciowych, następnie z żółcią do jelit i wydalana z kałem, a część zakaża sąsiednie hepatocyty. Maksymalną ilość HAV stwierdzono około 20-25 dnia od momentu zakażenia.
Objawy zakażenia HAV zależą od wieku pacjenta. U dzieci poniżej 6 roku życia występują najczęściej zakażenia bezobjawowe lub skąpoobjawowe. U dzieci starszych oraz u osób dorosłych w 70-80% choroba ma przebieg objawowy: początkowo niestrawność oraz objawy grypopodobne, następnie bóle brzucha, biegunka, wymioty, gorączka, żółtaczka (zażółcenie skóry), ciemny mocz, odbarwiony stolec, świąd skóry. Czas trwania WZW A zależy od wieku chorego. U dzieci jest z reguły krótszy. U około 80% pacjentów aktywność aminotransferaz normalizuje się po kilku tygodniach do trzech miesięcy. U 10-15% chorych trwa do sześciu miesięcy, a bywa, że powrót do zdrowia może trwać do 12 miesięcy. Dotychczas nie istnieje skuteczne leczenie przeciwwirusowe, dlatego szczepienia są najlepszą formą ochrony i kontroli nad rozprzestrzenianiem się choroby.
Stan przewlekłego nosicielstwa HAV nie jest znany. Po przebyciu WZW A nie stwierdza się przewlekłego zapalenia, marskości i raka pierwotnego wątroby.
Najlepszym sposobem uniknięcia WZW A – jego powikłań oraz epidemii – oprócz działań nieswoistych, takich, jak przestrzeganie zasad higieny oraz nadzór nad żywnością i wodą, są szczepienia profilaktyczne. Szczególnie zalecane są wśród:
Niestety w Polsce zwiększa się odsetek populacji wrażliwej na zakażenie HAV. Tylko 29% populacji poniżej 25 roku życia ma naturalne przeciwciała. U dzieci do 15 roku życia przeciwciała odpornościowe stwierdzono u 7% badanych. Zwiększa się ryzyko wystąpienia epidemii wyrównawczych. W drugiej połowie 2008 roku obserwowany jest znamienny wzrost zachorowań w Czechach i na Śląsku Cieszyńskim.
Rozpowszechnienie zakażenia HAV na świecie wedlug Center for Disease Control Health Information for International Travel 2008
Wirusowe zapalenie wątroby typu B
Wirusowe zaplenie wątroby typu B jest jedną z najczęściej występujących chorób zakaźnych na świecie. Wirus zapalenia wątroby typu B (HBV = Hepatitis B Virus) jest najbardziej zaraźliwym spośród poznanych patogenów człowieka – potrzeba najmniej cząstek wirusa by u nieuodpornionej osoby wywołać zakażenie. Ryzyko zainfekowania osoby zdrowej o pełnej odporności produktami krwiopochodnym wynosi 1:4 (dla porównania HIV – 1:400) czyli do zarażenia potrzeba 0,00004 ml zarażonej krwi (w przypadku HIV 0,1 ml). Jest to ilość 1000 razy mniejsza niż możliwa do zobaczenia gołym okiem! Niewysterylizowane narzędzia (igła, żyletka) pozostają zakaźne latami, zarażając praktycznie przy każdym kontakcie. Wirus HBV może przetrwać poza organizmem człowieka latami, nie niszczy go nawet wielogodzinne gotowanie, jedynie prawidłowo przeprowadzona sterylizacja chemiczna lub w autoklawach pod ciśnieniem (wyobraźmy sobie więc salon tatuażu, salon akupuktury czy salon kosmetyczny gdzie nie są stosowane autoklawy lub narzędzia jednorazowe… ) Żywotność zamrożonego HBV przyjmuje się za praktycznie nieskończoną. Osoby będące nosicielami HBV będąc rezerwuarem wirusa zarażają (zazwyczaj nieświadomie) innych ludzi. HBV występuje: we krwi, płynie mózgowo-rdzeniowym, limfie, przesiękach ropnych, śluzie szyjkowym i w nasieniu, natomiast nie występuje: w moczu, łzach, ślinie i pocie.
Zakażenie HBV następuje droga pozajelitową, przez zakażone igły, strzykawki, narzędzia chirurgiczne i stomatologiczne, przetaczanie krwi zakażonej wirusami oraz kontakty seksualne. Zakażenie nie jest możliwe poprzez pożywienie czy kontakty codzienne. W Polsce najczęstszym źródłem zakażenia są kontakty ze służbą zdrowia – zabiegi stomatologiczne, zastrzyki, pobieranie krwi wykonane bez zachowania należytych zasad ostrożności. Bardzo ważną grupę zakażeń stanowią zakażenia w salonach tatuaży, przy przekłuwaniu uszu i innych części ciała, i przy drobnych zabiegach kosmetycznych (np. usuwanie znamion). Ryzyko zarażenia niesie także akupunktura. Na dalszych miejscach (w USA jest to główne źródło zarażenia) wymienia się kontakty seksualne i przeniesienie z matki na dziecko. Trzeba podkreślić że ryzyko przeniesienia infekcji HBV podczas przypadkowych kontaktów seksualnych jest dużo większe niż ryzyko przeniesienia HIV!!! Po pierwsze ze względu na większą chorobowość w Polsce około 500 tys. przypadków HBV, około 10 tys. przypadków HIV a po drugie ze względu na dużo łatwiejsze przenoszenie HBV niż HIV, wirus HIV jest bardziej wrażliwy na czynniki środowiskowe. Osobną istotną grupę ryzyka stanowią narkomani stosujący środki dożylne, oraz osoby korzystające z dopingu dożylnego. Opisano przypadki zarażenia podczas bójki i przy korzystaniu ze wspólnego sprzętu do treningów sportów walki (pobrudzone krwią worki treningowe).
Wirus HBV zakażający człowieka, znajduje się w dużych ilościach we krwi, replikuje (namnaża) się w wątrobie i w związku z tym wywołuje różne postaci zapalenia wątroby. Mogą to być: ostre zapalenia wątroby (zarówno postaci objawowe jak i bezobjawowe), przewlekłe zapalenia wątroby oraz nadostre (piorunujące) zapalenie wątroby (z dużą śmiertelnością). Skutkiem przewlekłego zapalenia wątroby może być marskość tego narządu (ze wszelkimi medycznymi konsekwencjami, do śmierci włącznie). HBV jest drugim po paleniu tytoniu czynnikiem rakotwórczym wśród ludzi, powodując pierwotnego raka wątroby. Zazwyczaj nie występują żadne objawy zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B. Zdecydowana większość chorych nie wie, że przeszła zakażenie HBV. W większości przypadków zakażenie kończy sie samoistnym wyleczeniem, pozostawia odporność i nie wiąże się z istotnymi problemami zdrowotnymi. W części przypadków dochodzi do objawowego ostrego zapalenia wątroby. Objawami są: złe samopoczucie, pobolewanie pod żebrami, żółtaczka (ale jedynie u kilkunastu procent chorych dochodzi do wystąpienia zażółcenia skóry, większość pacjentów nigdy nie ma żółtaczki), ciemne zabarwienie moczu, jasne zabarwienie stolca, osłabienie, zła tolerancja wysiłku, alkoholu i wybranych pokarmów, bóle stawów i mięśni. Taki przebieg zazwyczaj kończy się całkowitym, samoistnym wyleczeniem (wiąże się z hospitalizacją, oznacza kilkumiesięczną przerwę w życiu zawodowym czy szkolnym). Kilka procent zapaleń ostrych przechodzi w stadium przewlekłe (im młodszy wiek pacjenta, tym odsetek zapaleń przewlekłych jest większy), zazwyczaj bezobjawowego latami. Symptomami przewlekłego WZW B mogą być: zmiana masy ciała, osłabienie, senność, pobolewanie pod żebrami (czasem określane jako rozpieranie lub “czucie wątroby” lub swędzenie wewnątrz), bóle stawów, zmniejszenie tolerancji wysiłku i alkoholu, nietolerancja wybranych potraw, częste rozwolnienia, wzdęcia. Istotną rolę w zapaleniach przewlekłych mają zmiany psychiczne, wyrażające się: zmniejszeniem motywacji, stanami depresyjnymi, zmniejszeniem wytrzymałości na stres czy wysiłek, obniżeniem nastroju, problemami ze snem i z porannym wstawaniem. W przypadku zapalenia nadostrego stan pacjenta pogarsza się na tyle szybko, że trafia on na oddział intensywnej opieki medycznej. Leczenie zapalenia nadostrego wymaga intensywnego leczenia specjalistycznego i dużego doświadczenia lekarzy. Prowadzą je ośrodki referencyjne w miastach wojewódzkich, często przy uczelniach medycznych.
budowa wirusa HBV
Wirus HBV ma kształt kulisty i składa się z kilku warstw białek, osłaniających materiał genetyczny wirusa (HBV DNA) znajdujący się wewnątrz. Białka wirusowe są produkowane w procesie replikacji wirusa i wchodzą w skład wirusów potomnych. Część wytworzonych podczas replikacji białek przedostaje się do krwi, gdzie są wykrywalne. W praktyce diagnostycznej istotne są białka: HBs, HBe, HBc i HBx. Organizm ludzki w kontakcie z białkami wirusowymi wytwarza niszczące je przeciwciała: AntyHBs, AntyHBe, AntyHBc i AntyHBx. U pacjentów określa się tzw. profil serologiczny, stwierdzając obecność (lub brak) poszczególnych typów białek i przeciwciał. Antygeny wirusowe są to zatem białka wirusa, które można wykryć np. we krwi, potwierdzając tym samym fakt zarażenia i stan pacjenta. W odpowiedzi na produkcję antygenów organizm zazwyczaj wytwarza przeciwciała, których obecność jest wyrazem odpowiedzi organizmu na zakażenie. Serokonwersja oznacza sytuację, w której organizm wytworzył na tyle dużo przeciwciał przeciw danemu antygenowi, że antygen przestał być obecny we krwi (został w całości zneutralizowany). Jest to bardzo korzystna sytuacja, często prowadząca do poprawy stanu chorego, lub wręcz do całkowitego wyleczenia. Serokonwersja HBe oznacza utratę antygenu HBe i pojawienie się we krwi przeciwciał AntyHBe. Zazwyczaj oznacza zatrzymanie lub znaczne obniżenie poziomu replikacji wirusa. Wiąże się także zazwyczaj ze zmniejszeniem dolegliwości i stanu zapalnego w wątrobie. Jest ważnym zdarzeniem w przebiegu terapii przeciwwirusowych, potwierdzającym skuteczność terapii. Serokonwersja HBs oznacza utratę antygenu HBs i pojawienie się przeciwciał AntyHBs. Oznacza całkowitą wygraną organizmu z wirusem i wyleczenie z zakażenia HBV.
Posiadanie antygenu HBs nie jest równoznaczne z byciem nosicielem wirusa, natomiast zawsze jest wskazówką, że pacjent miał kontakt (obecnie lub w przeszlości) z wirusem HBV. W przebiegu przewlekłego zakażenia HBV po kilku latach wirus dołącza swój materiał genetyczny do materiału genetycznego hepatocytów (komórek wątrobowych) człowieka. Taki pacjent produkuje antygen HBs, bez względu na to czy replikuje wirusa, czy też nie. Można zatem mieć antygen HBs we krwi, i równocześnie nie mieć we krwi wirusa HBV. Prawdopodobieństwo takiej sytuacji jest tym większe, im dłużej trwa zakażenie (to istotna wskazówka, by jak najwcześniej zaczynać skuteczne leczenie przeciwwirusowe). Nosiciele HBs mają 70-100x podniesione ryzyko rozwoju raka pierwotnego wątroby, chociaż jest ono znacznie mniejsze niż u aktywnie replikujących nosicieli HBV. Zazwyczaj nie są zagrożeni marskością i nie stanowią źródła zakażenia dla kolejnych ludzi. Przewlekli nosiciele HBs powinni podlegać regularnej kontroli (wizyta w Poradni Hepatologicznej przynajmniej raz w roku).
Osoba która kiedykolwiek była HBs Ag+ nie może już nigdy być dawcą krwi. W przypadku narządów możliwe jest pobranie narządów innych niż wątroba u uodpornionego lub już zarażonego nosiciela HBV. Wątroby od nosicieli HBV nie przeszczepia się, bez względu na stan replikacji.
Nosicieli HBV obowiązuje bezwzględny zakaz spożycia nawet najmniejszych dawek alkoholu! Podobne zastrzeżenia dotyczą przyjmowania narkotyków rozkładanych w wątrobie (np.: amfetamina, kokaina, MDMA, GHB, psylocybina), środków dopingujących (np.: metanabol), niektórych leków psychotropowych. Kawa działa korzystnie na wątrobę i nie ma z tytułu przewleklego zakażenia HBV ograniczeń w jej spożywaniu.
Najlepszym zabezpieczeniem przed zakażeniem HBV jest wykonanie skutecznego szczepienia!
Ponad 95% zaszczepionych osób wytwarza przeciwciała. Nie można zakazić się poprzez szczepienie, gdyż szczepionka nie zawiera w ogóle wirusów HBV! Szczepienie składa się z badania i z wywiadu lekarskiego przeprowadzanego przed każdym z zastrzyków. Doboru szczepionki powinien dokonać lekarz. Istnieje możliwość sprawdzenia skuteczności szczepienia poprzez oznaczenie poziomu przeciwciał anty-HbS i ewentualnego podania dodatkowej dawki szczepionki w razie zbyt niskiego ich poziomu.
Jako wtórną profilaktykę uznaje się działania niespecyficzne, takie jak: unikanie sytuacji mogących spowodować przeniesienie wirusa (w dobie epidemii HIV czy HCV istotne jest przemyślenie i nauczenie się zasad życia, które pozwoli na zminimalizowanie ryzyka przeniesienia chorób poprzez krew; przeciw HBV można się skutecznie zaszczepić, przeciw HIV czy HCV niestety jeszcze nie). Drogi przenoszenia tych wirusów i zasady postępowania aby się nie zarazić powinny być zatem rygorystycznie przestrzegane, a przede wszystkim znane każdemu! 
Wirusowe zapalenie wątroby typu C
Wirusowe zapalenie wątroby typu jest wywoływane przez wirus HCV (Hepatitis C Virus). Na całym świecie zakażonych HCV jest około 170 milionów osób, czyli 3% populacji światowej (dla porównania – wirusem HIV zakażonych jest około 40 milionów ludzi na świecie) i każdego roku na całym świecie zakaża się wirusem HCV około 3-4 miliony kolejnych osób.
Wirusem HCV łatwiej się zakazić niż wirusem HIV!
Na największe ryzyko narażone są osoby mające do czynienia z krwią i preparatami krwiopochodnymi (pracownicy służby zdrowia, krwiodawcy, pacjenci, u których dokonywane są zabiegi medyczne związane z przerwaniem ciągłości tkanek). Źródłem zakażenia mogą być również przedmioty użytku codziennego takie jak: maszynki do golenia, nożyczki, szczoteczki do zębów. Do zakażeń w przypadku zabiegów medycznych dochodzi wyłącznie wtedy, gdy nie są przestrzegane zasady higieny, a sprzęt medyczny jest nieodpowiednio wysterylizowany lub gdy sprzęt jednorazowego użytku, wbrew zaleceniom, jest wykorzystywany wielokrotnie. Obarczone ryzykiem są także zabiegi stomatologiczne i kosmetyczne. Stosunkowo rzadko występują przypadki zakażenia dziecka przez matkę (zakażenia okołoporodowe). Częściej do zakażenia dochodzi drogą kontaktów seksualnych tzw. wysokiego ryzyka (często, z wieloma partnerami), które mogą powodować krwawienie lub podczas kontaktów płciowych w czasie menstruacji. Warto pamiętać, że w wielu przypadkach nie udaje się określić sposobu zakażenia wirusem HCV.
Nie można zarazić się (lub przenieść zakażenia) na drodze kichania, kaszlu, pocałunków, uzywania tych samych sztućców i talerzy, korzystania z tej samej łazienki lub toalety, ani podczas innych, zwykłych codziennych czynności. Jeśli osoba zakażona wirusem HCV przestrzega podstawowych zasad higieny, nie stanowi wówczas zagrożenia dla osób z najbliższego grona.
Wirus zapalenia wątroby typu C może zostać wykryty już po około 1-2 tygodniach od momentu zakażenia. We krwi można wówczas wykryć obecność materiału genetycznego (RNA) wirusa HCV. Ponieważ jednak w tym okresie najczęściej nie występują żadne objawy skłaniające do wykonania tego typu badania, przypadki wykrycia wirusa są niezwykle rzadkie. Pierwsza fazy choroby tzw. faza ostrego zapalenia wątroby typu C trwa około 6 miesięcy. W okresie tym u chorych najczęściej nie występują żadne objawy choroby, chociaż proces uszkodzenia wątroby może postępować. Jedynie jedna trzecia zakażonych osób odczuwa jakiekolwiek objawy, które są często miernie nasilone i nie sugerują choroby związanej z wątrobą (np. bóle mięśniowo-stawowe, osłabienie). Po 8 – 10 tygodniach od zakażenia w organizmie chorego pojawiają się przeciwciała anty-HCV, które są odpowiedzią układu odpornościowego na zakażenie. W tym okresie u niektórych osób (około 15-30%) dochodzi do wyeliminowania wirusa bez leczenia. Dowodem przebytego zakażenia są wówczas obecne we krwi przeciwciała anty-HCV. U 80% chorych nie dochodzi jednak do eliminacji wirusa w ostrej fazie choroby i zakażenie przechodzi w fazę przewlekłą. U części zakażonych osób pojawiają się pierwsze objawy choroby takie jak nudności, bóle stawów i mięśni, przewlekłe zmęczenie, trudności w koncentracji, uczucie niepokoju lub depresja. Jednak większość chorych nie odczuwa dolegliwości i nie ma poczucia choroby. Niezależnie od tego wirus pozostaje aktywny i nadal namnaża się w wątrobie. Prowadzi to do zapalenia wątroby i podwyższenia aktywności enzymów wątrobowych we krwi. Postępujące uszkodzenie wątroby (włóknienie) może nasilać się i po dłuższym czasie doprowadzić do marskości wątroby. W stadium marskości prawidłowa tkanka wątroby zostaje zastąpiona tkanką łączną, co powoduje zakłócenie ważnych funkcji narządu związanych z trawieniem i odtruwaniem organizmu.
Marskość wątroby rozwija się u około 20% chorych zakażonych HCV. Rzadko (u 1-5% chorych) w marskiej wątrobie może rozwinąć się rak wątrobowokomórkowy. Przypadki wirusowego zapalenia wątroby typu C różnią się znacznie pod względem czasu, w którym dochodzi do pogorszenia czynności wątroby. Postępu choroby nie można dokładnie przewidzieć. U niektórych osób po 20 lub nawet 30 latach zakażenia stwierdza się niewielkiego stopnia uszkodzenie wątroby, podczas gdy u innych już po 10 latach lub wcześniej dochodzi do rozwoju marskości. Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby jest najczęstszą przyczyną przeszczepiania wątroby. Należy podkreślić, że nie zawsze HCV powoduje postęp choroby w kierunku marskości i raka wątroby. Jest to jednak groźna choroba zakaźna, którą nie jest łatwo wykryć.
Budowa wirusa HCV
HCV ma budowę sferyczną o średnicy cząsteczki ok. 50 nm pokrytej otoczką Cząsteczki wirusa mają różną gęstość. W surowicy człowieka zakażonego HCV są między innymi cząstki o zróżnicowanej gęstości: wyższej (powiązane z gammaglobulinami) i niższej (przyłączane do lipoprotein o niskiej gęstości, LDL). Połączenia te mogą to umożliwiać wejście HCV do komórki wątroby oraz blokować oddziaływanie przeciwciał neutralizujących. Porównanie właściwości obu form HCV wykazało, iż przy takim samym stężeniu cząsteczek wirusa te związane z LDL są o wiele bardziej zakaźne niż cząstki o wysokiej gęstości.
Materiał genetyczny HCV tworzy jednoniciowy, liniowy RNA (9,5 kb). Genotyp wirusa określa się na podstawie badania krwi. Rodzaj genotypu nie ma wpływu na przebieg choroby, lecz ma znaczenie dla sposobu leczenia. Istnieje 6 odmian wirusa HCV zwanych genotypami i oznaczonych cyframi od 1 do 6:
Nie istnieje jak dotąd żadna forma szczepienia
przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu C!
Jedyną formą uniknięcia zakażenia HCV jest profilaktyka!
Aby zminimalizować ryzyko zakażenia należy przede wszystkim pamiętać o podstawowych zasadach higieny i unikać miejsc oraz sytuacji, co do których istnieje podejrzenie, że mogą stanowić potencjalne źródło wirusa HCV. Istotne jest przemyślenie i nauczenie się zasad życia, które pozwoli na zminimalizowanie ryzyka przeniesienia chorób poprzez krew. Drogi przenoszenia tych wirusów i zasady postępowania aby się nie zarazić powinny być zatem rygorystycznie przestrzegane, a przede wszystkim znane każdemu!
Grypa
wirus grypy
Grypa jest chorobą zakaźną powodowaną przez wirusy. Każdy może zachorować na grypę. Przenosi się ona z osoby na osobę. Nie należy grypy utożsamiać ze “zwykłym przeziębieniem”, gdyż konsekwencje grypy mogą być o wiele groźniejsze. W pewnych sytuacjach może stanowić zagrożenie dla naszego zdrowia a nawet życia. Dlatego nie należy grypy lekceważyć. Jednocześnie grypa jest chorobą przed którą można się stosunkowo łatwo uchronić. Zarażenie następuje drogą kropelkową. Gdy chora na grypę osoba mówi, kaszle lub kicha wydala maleńkie kropelki śliny razem z wirusem, które mogą się osadzać na błonie śluzowej w okolicy ust i nosa drugiej osoby. W ten sposób przekazany drugiej osobie wirus zaczyna się rozwijać i powoduje grypę. Zarażenie może również nastąpić poprzez kontakt bezpośredni. Jeśli chora na grypę osoba dotyka swoich ust lub nosa, np. podczas oczyszczania nosa chusteczką, na rękach pozostają jej drobinki śluzu wraz z wirusem. Następnie bierze za rękę osobę zdrową przekazując jej drobinki śluzu i wirusy. A ta z kolei dotyka swoich ust np. podczas ziewania. W ten sposób wirusy mogą się przenieść na błonę śluzową osoby zdrowej, tam się rozwijać i powodować grypę.
Osoba chora na grypę zaraża inne osoby. Może się to zdarzyć przez kilka dni przed wystąpieniem jakichkolwiek objawów grypy, a także w trakcie pierwszych czterech dni trwania objawów. Niestety łatwo jest zarazić osoby przebywające w bliskiej odległości. Osoba chora powinna przebywać w osobnym pokoju, nie powinna kaszleć i kichać w obecności innych, nie powinna zostawiać zużytych chusteczek. Powinna często myć ręce, żeby pozbywać się z nich drobinek śluzu z wirusami.
Od momentu zarażenia może upłynąć od jednego do sześciu dni zanim pojawią się pierwsze objawy choroby. Objawy grypy pojawiają się nagle tj. w ciągu jednego lub dwóch dni. Do najważniejszych należą: wysoka gorączka (powyżej 37,8°C), dreszcze, suchy (tzn. bez odpluwania plwociny) i męczący kaszel, katar, mogą wystąpić krwawienia z nosa, silne bóle głowy, bóle mięśni, uczucie rozbicia i krańcowego wyczerpania. Nie wszystkie objawy muszą być obecne dla stwierdzenia grypy. Objawy grypy ustępują po około tygodniu. Najdłużej utrzymującym się objawem jest kaszel, który może trwać jeszcze kolejny tydzień. Również niektóre osoby po przechorowaniu grypy mogą odczuwać zmęczenie. Na grypę chorujemy nieograniczoną ilość razy w życiu. Po przechorowaniu odporność trwa bardzo krótko. Wirus grypy ciągle się zmienia – dlatego organizm ma do czynienia za każdym razem z nowym, trochę innym wirusem i za każdym razem musi się uczyć od nowa jak go pokonać.
Wbrew powszechnej opinii grypa jest niebezpieczną chorobą. Zachorowanie na grypę może powodować pojawienie się innych chorób (powikłań). Grypa również może pogorszyć przebieg chorób, na które dana osoba cierpiała przed zachorowaniem na grypę. Powikłania mogą być powodowane przez sam wirus grypy lub nadkażenia bakteryjne. W wyniku zajęcia przez wirusy nabłonka dróg oddechowych następuje niszczenie jego rzęsek, co pozbawia organizm skutecznej ochrony przed wnikaniem bakterii i stanowi dla nich swego rodzaju zaproszenie dla zajmowania dróg oddechowych. Najczęstszymi powikłaniami grypy są zapalenia oskrzeli i zapalenia płuc. Do częstych następstw grypy należą również zapalenie ucha i zatok. W przebiegu grypy zaostrzeniu ulegają procesy przewlekłe takie jak astma, choroby płuc, choroby układu krążenia (co może prowadzić do rozwoju niewydolności oddechowej). Znane są również powikłania ze strony układu krążenia: zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia. Rzadziej występują powikłania ze strony układu nerwowego. Zaliczamy tu: zapalenia nerwów obwodowych, zapalenie wielonerwowe, zespół Guillain-Barre, zapalenie rdzenia kręgowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu (jego przebieg jest dramatyczny – towarzyszy mu utrata świadomości następująca w przeciągu kilku godzin). U kobiet w pierwszym trymestrze ciąży może wystąpić poronienie. Kobiety będące w drugim i trzecim trymestrze ciąży mają zwiększone ryzyko powikłań ze strony układu oddechowego i krążenia, częściej wymagających leczenia szpitalnego. Najpoważniejszym powikłaniem grypy jest zgon – głównie u osób po 60 roku życia – tylko 5% wszystkich powikłań śmiertelnych stanowią osoby przed 60 rokiem życia.
Jak odróżnić grypę od przeziębienia?
(bo to nie jest to samo…)
Przeziębienie jest łagodną infekcją trwającą kilka dni. Występuje przez cały rok z wyjątkiem miesięcy letnich. W ciągu roku możemy przejść nawet kilka takich infekcji. Zarażenie następuje drogą kropelkową lub poprzez kontakty bezpośrednie.
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
Jak uniknąć grypy?
Biorąc pod uwagę drogi szerzenia się grypy należy podczas epidemii unikać miejsc publicznych takich jak sale kinowe czy kawiarnie i dyskoteki. Ochronę stanowi też częste mycie rąk, nie dotykanie oczu i nosa ręką podczas pobytu poza domem – wirus może pozostawać na klamkach lub innych przedmiotach, skąd łatwo go przenieść na błony śluzowe. Najlepszym sposobem uniknięcia zarażenia grypą jest zastosowanie szczepionki.
Wirus grypy często zmienia swoją budowę, dlatego szczepionka przeciwko grypie aktualna jest tylko przez jeden “sezon grypowy” czyli jeden rok. Dla zabezpieczenia się przed zachorowaniem na grypę należy się szczepić co roku. Między lutym a kwietniem każdego roku izoluje się wirusy i tworzy szczepionkę obowiązującą na dany sezon. Na przełomie lata i wczesnej jesieni gotowa i aktualna szczepionka trafia do aptek. Szczepionkę podaje się każdego roku przed sezonem grypy tj. pomiędzy końcem sierpnia a początkiem listopada. Skuteczność szczepionki ocenia się na 70 – 90% (oznacza to, że na sto szczepionych osób 10 do 30 z nich nie zareaguje na przyjętą szczepionkę. Mimo to szczepienie w tym wypadku nie jest pozbawione znaczenia, dlatego, że osoby te gdy zachorują na grypę będą miały łagodniejsze objawy i z mniejszym prawdopodobieństwem niż u osób nie szczepionych wystąpią u nich powikłania grypy).
Uwaga! Nie można zachorować na grypę z powodu szczepienia – szczepionka składa się jedynie z fragmentów wirusa grypy, te fragmenty nie mogą wywołać grypy! Pojawiające się czasem po szczepieniu objawy takie jak stany podgorączkowe czy zaczerwienienie w miejscu podania są spowodowane aktywacją układu odpornościowego i ustępują po ok. dwóch dniach od zaszczepienia.
Odporność po szczepieniu wykształca się po około dwóch tygodniach i trwa od 6 do 12 miesięcy. Szczepionkę należy przechowywać w temperaturze 2-8°C; nie wolno jej zamrażać.
Stosowanie szczepień posiada wiele zalet:
